Dotacje, stypendia i zasiłki szkolne dla uczniów – jakie wsparcie mogą otrzymać dzieci niepełnosprawne w szkole?

Zgodnie z ustawą z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty dotacja w przedszkolach i szkołach, w których realizowany jest obowiązek szkolny lub nauki, przysługuje wszystkim uczniom – również dzieciom niepełnosprawnym w szkole. W przypadku przedszkoli, w tym oddziałów przedszkolnych przy szkole podstawowej, i innych form wychowania przedszkolnego zasady udzielania dotacji na uczniów niepełnosprawnych są wyszczególnione w przepisach.

W przypadku szkół ustawa nie wyodrębnia bezpośrednio zasad dotowania uczniów niepełnosprawnych, jednak z treści przepisów wynika, iż przy obliczaniu dotacji na tychże uczniów należy uwzględnić określone kryteria – wysokość subwencji oświatowej na dzieci niepełnosprawne w szkole danego typu i rodzaju.

Wysokość dotacji na dzieci niepełnosprawne w szkole

W myśl przepisów ww. ustawy dotacja na ucznia szkoły, w której spełnia on obowiązek szkolny lub nauki, przysługuje „w wysokości nie niższej niż kwota przewidziana na jednego ucznia danego typu i rodzaju szkoły w części oświatowej subwencji ogólnej otrzymywanej przez jednostkę samorządu terytorialnego”. Dla dzieci niepełnosprawnych w szkole w sposobie podziału części oświatowej subwencji ogólnej przewidziano cztery grupy niepełnosprawności:

  •     P2 – upośledzenie umysłowe w stopniu lekkim, niedostosowanie społeczne, zaburzenia zachowania, zagrożenie uzależnieniem, zagrożenie niedostosowaniem społecznym, choroby przewlekłe,
  •     P3 – niewidomi i słabowidzący, niepełnosprawność ruchowa, zaburzenia psychiczne,
  •     P4 – niesłyszący i słabosłyszący, upośledzenie umysłowe w stopniu umiarkowanym lub znacznym,
  •     P5 –  upośledzenie umysłowe w stopniu głębokim (uczeń realizujący obowiązek szkolny na zajęciach rewalidacyjno-wychowawczych), niepełnosprawności sprzężone, uczeń z autyzmem lub z zespołem Aspergera.

Ponadto, istnieje waga P6 dla uczniów niepełnosprawnych w oddziałach integracyjnych szkół, którym przysługuje dodatkowa subwencja. Wysokość wag określa rozporządzenie w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej na dany rok.


Praca z uczniem o specjalnych potrzebach edukacyjnych – jakie obowiązki muszą spełnić placówki niepubliczne?

Kwestie związane z kształceniem dzieci i młodzieży niepełnosprawnej, niedostosowanej społecznie, zagrożonej niedostosowaniem społecznym w sektorze oświaty niepublicznej oraz wszystkich uczniów, którym z różnych powodów udzielana jest pomoc psychologiczno-pedagogiczna, również reguluje ustawa o systemie oświaty. Tym samym przepisom podlegają placówki niepubliczne.

Praca z uczniem o specjalnych potrzebach edukacyjnych może być prowadzona w formie nauki w przedszkolach i szkołach ogólnodostępnych, oddziałach integracyjnych, oddziałach specjalnych lub innych formach wychowania przedszkolnego. Ustawodawca wyszczególnia również następujące placówki: młodzieżowe ośrodki wychowawcze, młodzieżowe ośrodki socjoterapii, specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze, specjalne ośrodki wychowawcze dla dzieci i młodzieży wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki, metod pracy i wychowania, ośrodki umożliwiające dzieciom i młodzieży niepełnosprawnej umysłowo w stopniu głębokim udział w zajęciach rewalidacyjno-wychowawczych oraz uczniom z niepełnosprawnościami sprzężonymi realizację obowiązku rocznego przygotowania przedszkolnego, obowiązku szkolnego i obowiązku nauki.


Obowiązki dyrektora placówki niepublicznej

Obowiązki dyrektora związane z organizacją pracy z uczniem o specjalnych potrzebach edukacyjnych dotyczą dodatkowego zatrudniania nauczycieli mających kwalifikacje w zakresie pedagogiki specjalnej, specjalistów, asystenta lub pomocy nauczyciela w przedszkolach, innych formach wychowania przedszkolnego i szkołach ogólnodostępnych, w których kształceniem specjalnym są objęci uczniowie mający orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego. Niektóre obowiązki dyrektora wynikają też z ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela. Zmienione przepisy, które weszły w życie 1 stycznia 2018 r., nakładają na dyrektorów obowiązek stworzenia regulaminu oceny pracy tychże nauczycieli. Od oceny tej będzie zależała m.in. możliwość szybszego zdobycia stopni awansu zawodowego czy uzyskania lepszego wynagrodzenia.

W zakresie obowiązków dyrektora placówki niepublicznej nie mają zastosowania regulacje rozporządzenia MEN z dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie wymagań, jakim powinna odpowiadać osoba zajmująca stanowisko dyrektora oraz inne stanowisko kierownicze w publicznym przedszkolu, publicznej szkole podstawowej, publicznej szkole ponadpodstawowej oraz publicznej placówce. O kwalifikacjach dyrektora w niepublicznym przedszkolu decyduje organ prowadzący – może je określić w statucie, ale nie ma takiego obowiązku.


Komu przysługują stypendia i zasiłki szkolne?

Ministerstwo Edukacji Narodowej wypełnia zadanie dotyczące udzielania pomocy materialnej dla uczniów w formie stypendiów szkolnych i zasiłków szkolnych. Pomoc o charakterze socjalnym opiera się na środkach rezerwy celowej budżetu państwa, która zwiększa środki na pomoc materialną realizowaną przez gminy. Zasiłki szkolne mogą zostać przyznane uczniom znajdującym się przejściowo w trudnej sytuacji materialnej z powodu zdarzenia losowego. Ta forma pomocy finansowej lub rzeczowej przyznawana jest na wniosek lub z urzędu. Zasiłek szkolny może zostać przyznany raz lub kilka razy w ciągu roku, niezależnie od otrzymywanego stypendium szkolnego.